1η μέρα
Παραμυθοκουζίνα
Τρίτη 9 Ιουνίου 2026
Το Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης στην Αμοργό!
Δευτέρα 8 Ιουνίου 2026
Τόπος -Μνήμη -Κοινωνία: Προσφυγικά αθλητικά σωματεία
Αναδημοσίευση από https://dekeleias.gr/
Υπάρχουν στιγμές που η ιστορία δεν περιορίζεται στις σελίδες των βιβλίων ή στα αρχεία των ερευνητών. Συνεχίζει να ζει μέσα στις γειτονιές, στα σύμβολα που μας περιβάλλουν και στις συλλογικές μνήμες που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Μία τέτοια ιστορική διαδρομή αναδεικνύει η εκδήλωση «Τόπος – Μνήμη – Κοινωνία», που διοργανώνει ο Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας, με θέμα τα προσφυγικά αθλητικά σωματεία.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 9 Ιουνίου 2026, στις 19:30, στο Αμφιθέατρο του πρώην 3ου ΓΕΛ Νέας Φιλαδέλφειας «Μίλτος Κουντουράς» και φιλοδοξεί να φωτίσει μια ιδιαίτερα σημαντική πτυχή της νεότερης ελληνικής ιστορίας: τον ρόλο που διαδραμάτισαν τα αθλητικά σωματεία των προσφύγων στη διατήρηση της ταυτότητας, της μνήμης και της κοινωνικής συνοχής.
Για τους ανθρώπους που έφτασαν στις νέες πατρίδες τους μετά τον ξεριζωμό από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και τον Πόντο, τα αθλητικά σωματεία δεν αποτέλεσαν απλώς χώρους άθλησης. Υπήρξαν σημεία αναφοράς, χώροι συνάντησης και δημιουργίας, όπου διατηρήθηκαν ζωντανά ονόματα, σύμβολα, αξίες και παραδόσεις. Μέσα από αυτά οικοδομήθηκαν δεσμοί αλληλεγγύης και συλλογικότητας, που συνέβαλαν καθοριστικά στην ένταξη των προσφύγων και στη διαμόρφωση των τοπικών κοινωνιών.
Η Νέα Φιλαδέλφεια αποτελεί έναν από τους πλέον εμβληματικούς τόπους αυτής της ιστορίας. Οι φωτογραφίες από την κατασκευή του πρώτου γηπέδου της ΑΕΚ το 1945 και του ανοικτού γηπέδου του Ιωνικού Νέας Φιλαδέλφειας, που συνοδεύουν την εκδήλωση, υπενθυμίζουν πως οι αθλητικές εγκαταστάσεις της πόλης χτίστηκαν πάνω σε όνειρα, προσπάθειες και συλλογικούς αγώνες ανθρώπων που επιδίωξαν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους από την αρχή.
Στην εκδήλωση θα συμμετάσχουν οι ιστορικοί Αλέξανδρος Μακρής, Ανδρέας Μπαλάς και Μιχάλης Βαλάς, καθώς και ο δικηγόρος – δημοσιογράφος Γιώργος Στράτος. Τον συντονισμό θα έχουν ο ιστορικός Δημήτρης Καμούζης και ο εκπαιδευτικός Παύλος Παπαθεοφάνους.
Πρόκειται για μια βραδιά γνώσης, ιστορικής μνήμης και ουσιαστικού διαλόγου, που αναμένεται να προσελκύσει το ενδιαφέρον όσων αγαπούν την τοπική ιστορία, τον αθλητισμό και την προσφυγική κληρονομιά.
Η είσοδος είναι ελεύθερη και η παρουσία των πολιτών θα αποτελέσει την καλύτερη απόδειξη ότι η μνήμη παραμένει ζωντανή όταν γίνεται κοινό βίωμα και συλλογική υπόθεση.
Κοσκινίζω φωνές / Koscinìzo fonè / Setaccio Voci: Μια μοναδική βραδιά στο Πόρτο Κάγιο με ποίηση από την Κάτω Ιταλία
Leo Luceri
Κοσκινίζω φωνές /
Koscinìzo fonè / Setaccio Voci
στο Πόρτο Κάγιο
Mια ξεχωριστή βραδιά φιλοξενεί το μεζεδοπωλείο Πόρτο
Κάγιο στην Αγία Παρασκευή, τη Τετάρτη 17 Ιουνίου, στις 9 το βράδυ. Αφορμή
είναι το βιβλίο Κοσκινίζω φωνές /
Koscinìzo fonè / Setaccio Voci του Leo Luceri που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις
Κύφαντα
Μια τρίγλωσση έκδοση με ποίηση από τη Κάτω Ιταλία στα γκρίκο, στα ιταλικά και στα
ελληνικά.
Η μεταφράστρια του βιβλίου, η ανθρωπολόγος και συγγραφέας Χριστίνα
Πετροπούλου με θα συνομιλήσει με τον δημοσιογράφο Κώστα Στοφόρο, ενώ
η ομάδα αφήγησης «Παραμυθανθός» θα συνοδέψει με ιστορίες και τραγούδια
από τη Κάτω Ιταλία.
Παραμυθανθός
Αφήγηση: Δημήτρης Μάλλης – Καλλιρρόη Μουλά
Μουσική: Δημήτρης Μάλλης
..και βεβαίως θα δοκιμάσουμε γεύσεις με άρωμα Ιταλίας!
Πόρτο Κάγιο, Γαρυττού 112 Αγία Παρασκευή -κοντά στο Μετρό
Χαλάνδρι- τηλ. 21 0600 3352 /6974586419
Για το βιβλίο
Χριστίνα Πετροπούλου:
Κάθε φωνή που «κοσκινίζεται» είναι μια φωνή που […] έχει
περάσει στη λήθη. Ο ποιητής ζητά να ανακτήσει, να ξεχωρίσει, να επαναφέρει τη
δύναμη των λέξεων και των φωνών, που ίσως να μην έχουν θέση στο κυρίαρχο
λεξιλόγιο της σύγχρονης κοινωνίας, αποτελούν όμως το συμβολικό κεφάλαιο ενός
ολόκληρου κόσμου. Το να «κοσκινίζεις» φωνές είναι σαν να κάνεις μια ανασκόπηση,
μια επανεξέταση όλων αυτών που σε απαρτίζουν και σε καθορίζουν. Είναι η ανάγκη
να αναζητάς στα μικρά, ίσως ακατανόητα κομμάτια της μνήμης και της ιστορίας,
κάτι που να έχει αξία: «τα χαμένα μαργαριτάρια [που] ανθίζανε σαν ρόδα, πάνω
στα χείλη τόσων ανθρώπων». Το «κοσκίνισμα» των φωνών υπογραμμίζει την ένταση
ανάμεσα στην απώλεια (της γλώσσας, της πολιτισμικής ταυτότητας, της συνείδησης
του παρελθόντος) και την προσπάθεια για επαναφορά ή ανασύσταση αυτού που δεν
ακούγεται πια, ή που έχει περάσει στη λήθη.
Από το ΣημειΩματάριο
https://simiomatario.gr/koscinizo-fone-koskinizo-fones-setaccio-voci-toy-leo-luceri/
Η ποιητική συλλογή Koscinìzo fonè – Κοσκινίζω φωνές –
Setaccio voci του Leo Luceri δεν είναι απλώς ένα βιβλίο ποίησης. Αποτελεί μια
πράξη γλωσσικής αντίστασης, μια διακήρυξη ύπαρξης μιας μειονοτικής γλώσσας που
συνεχίζει πεισματικά να αναπνέει μέσα στη συλλογική μνήμη του ελληνόφωνου
Σαλέντο.
Ήδη από τον τίτλο, η πράξη του «κοσκινίσματος» αποκτά έντονη
συμβολική σημασία. Ο Luceri δεν συλλέγει απλώς λέξεις. Φιλτράρει, διασώζει,
ανακτά φωνές που απειλούνται από τη λήθη, λέξεις που ανήκουν σε ένα γλωσσικό
ιδίωμα, το γκρίκο, τοποθετημένο στο περιθώριο της γλωσσικής νεωτερικότητας. Η
ποίηση μετατρέπεται έτσι σε μια μορφή αρχαιολογίας του ήχου και της μνήμης. Δεν
προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι μία από τις κεντρικές εικόνες της συλλογής
είναι ακριβώς εκείνη των «πεθαμένων λέξεων» που φυλάσσονται στην παλάμη του
χεριού και προσφέρονται «σε όσους ξέρουν ν’ ακούνε».
Το σημαντικότερο στοιχείο της συλλογής εντοπίζεται ακριβώς
στη γλωσσική επιλογή. Το να γράφει κανείς σήμερα ποίηση στα γκρίκο δεν αποτελεί
μια φολκλορική ή νοσταλγική πράξη, αλλά μια βαθιά πολιτική και πολιτισμική
χειρονομία. Ο Luceri χρησιμοποιεί ένα ιδίωμα που επιβιώνει μέσα σε μια
εύθραυστη συνθήκη μειονότητας στην Grecìa Salentina, μια γλώσσα αιωρούμενη
ανάμεσα στην αρχαϊκή ελληνικότητα, τις βυζαντινές στρωματώσεις και τις
ρωμανικές επιδράσεις. Η συλλογή αποδεικνύει ότι το γκρίκο δεν αποτελεί μουσειακό
κατάλοιπο, αλλά μια γλώσσα ακόμη ικανή να παράγει σύγχρονα ποιητικά οράματα,
ισχυρές εικόνες και μια μουσικότητα αδύνατο να περιοριστεί στη γλώσσα-πρότυπο….
Ο Leo Luceri, γεννήθηκε στο Martano, δήμο της Grecìa
Salentina, πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του εργαζόμενος και σπουδάζοντας στο
εξωτερικό. Είναι πτυχιούχος Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών και κατέχει
διδακτορικό στη Συγκριτική Λογοτεχνία από το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης
(Universidad Autónoma de Madrid). Εργάστηκε ως λέκτορας ιταλικής γλώσσας σε
διάφορα ξένα πανεπιστήμια (Κίτο, Μαδρίτη, Μπρατισλάβα), ενώ υπήρξε επίσης
καθηγητής γαλλικής γλώσσας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ιταλία.
Έχει δημοσιεύσει άρθρα λογοτεχνικής κριτικής σε
εξειδικευμένα περιοδικά, καθώς και τις ακόλουθες ποιητικές συλλογές:
Catumerèa – versi multilingui a sud del sud (Musicaos
Editore, 2022);
Negli occhi miei liquidi – En els meus ulls líquids (Pont
del petroli, Badalona, 2026);
Koscinìzo fonè – Κοσκινἰζω φωνἐσ – Setaccio voci (Εκδόσεις
Κύφαντα, Αθήνα, 2026).
Ποιήματα και ποιητικές μεταφράσεις του έχουν συμπεριληφθεί
σε συλλογικούς τόμους και λογοτεχνικά περιοδικά.
Γράφει στην ιταλική γλώσσα, στα γκρίκο και, περιστασιακά,
στα ισπανικά.
Ασχολείται με τη διάσωση των γκρίκο και την προώθηση της
λογοτεχνίας του τόπου του.
Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026
Ο 1ος ΡΑΔΙΟΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΙΝΑΙ ΓΕΓΟΝΟΣ!
Ο 1ος ΡΑΔΙΟΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΙΝΑΙ ΓΕΓΟΝΟΣ!
Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026
Τετάρτη 10 Ιουνίου: Συναυλία των Σχολικών Συνδέσμων της Κωνσταντινούπολης
Τη Τετάρτη 10 Ιουνίου στις 7μμ Πνευματικό Κέντρο Κωνσταντινουπολιτών -Δ Σούτσου 46 Αμπελόκηποι στη
Συναυλία που οργανώνουν οι Σύνδεσμοι των Σχολείων ΠΜΓΣ, Ιωακείμειο, Ζωγράφειο, Κεντρικό, Ζάππειο
Τρίτη 2 Ιουνίου 2026
Πιτυός Προορισμός: Το τελευταίο κουδούνι
ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΚΟΥΔΟΥΝΙ. Αυτοτελές μέρος της δραστηριότητας της ΚοινΣΕπ “Πιτυός Προορισμός” είναι και η λειτουργία του Τουριστικού της Γραφείου. Το Γραφείο θα διαχειρίζεται τις υπηρεσίες της ΚοινΣΕπ, που θα ανακοινώνονται σταδιακά, και συνάμα θα φωτίζει την πιο αθέατη πλευρά του νησιού, της βόρειας Χίου.
«Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης»: ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Η ΕΜΠΝΕΥΣΗ…
ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ
ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Η ΕΜΠΝΕΥΣΗ…
«Ο
Ρωμανός Δ΄ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης» είναι ο τίτλος ενός (όχι μόνο)
παιδικού μυθιστορήματος που στην αρχή με ξάφνιασε. Γνώριζα αρκετά καλά τον
Ρωμανό από τα ιστορικά μου διαβάσματα, αλλά λιγότερο την συγγραφέα Ιώ Τσοκώνα
και καθόλου την Πρώτη. Ήρθαν όμως έτσι τα πράγματα που και την συγγραφέα
γνώρισα περισσότερο και στην Πρώτη βρέθηκα και μάλιστα μαζί της.
Η
Πρώτη είναι ένα μικρό νησί, μέρος του συμπλέγματος των Πριγκιπονήσων στη
θάλασσα του Μαρμαρά, σε πολύ κοντινή απόσταση από την Κωνσταντινούπολη. Το
τουρκικό της όνομα είναι Kinali ada (προέρχεται από τη λέξη kna που σημαίνει χένα) λόγω των
κοκκινόχρωμων πλαγιών της. Καλοκαιρινός τόπος παραθερισμού με λίγους μόνιμους
κατοίκους, στις μέρες μας κατακλύζεται από πλήθη εύπορων Τούρκων και Αρμένιων
εμπόρων, εκεί που στο παρελθόν ακούγονταν παντού ελληνικές φωνές. Στην κορυφή
του νότιου λόφου βρίσκεται η Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και η Παιδόπολη. Η Μονή ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Ρωμανό στα μέσα του 11ου
αιώνα – εκεί μάλιστα ετάφη μετά την εκθρόνιση και τύφλωσή του που ακολούθησαν
την ήττα από τους Σελτζούκους Τούρκους το 1071 στο Ματζικέρτ. Η Παιδόπολη που
είχε ιδρυθεί στην Πρίγκηπο το 1938 μεταφέρθηκε στην Πρώτη το 1952 και έκτοτε
λειτουργεί σαν Κατασκήνωση με τη μέριμνα του Πατριάρχη Βαρθολομαίου και πολλή εθελοντική
εργασία.
Η χρηματοδότηση της Παιδόπολης που απετέλεσε τμήμα του Ορφανοτροφείου Θηλέων οφείλεται στον φιλογενή ευεργέτη Συμεών Σινιόσογλου, τουρκόφωνο Έλληνα από την Καππαδοκία. Επιτυχημένος έμπορος, τραπεζίτης και εφοπλιστής, συνέδεσε το όνομά του με πολλές δωρεές υπέρ του ελληνισμού, όπως – εκτός των άλλων – το κτήριο όπου σήμερα στεγάζεται το ελληνικό Προξενείο της Κωνσταντινούπολης στην περιοχή Beyoglu. Στη μνήμη του Συμεών Σινιόσογλου έλαβε χώρα μια εκδήλωση στην Πατριαρχική Αστική Μαράσλειο Σχολή στο Φανάρι στις 23 Μαΐου 2026, όπου έγινε μνεία και στην Παιδόπολη και στο βιβλίο «μυστήριο»! Μια μέρα πριν όμως είχαμε επισκεφτεί το νησί, σε μια συγκινητική απόπειρα αναβίωσης παιδικών αναμνήσεων.
|
|
|
|
Δεν
γνωρίζω αν έχω οικογενειακές ρίζες από την Ανατολή, αν κάποιος πρόγονος από το
ένα ή το άλλο γενεαλογικό δένδρο κατάγεται πέρα από το Αιγαίο. Πάντα όμως με
τραβούσε κάτι σ’ αυτά τα μέρη, θέλεις η Ιστορία καθεαυτή μέσα από τις σπουδές
και το επάγγελμα, θέλεις τα αναγνώσματα, οι μουσικές, οι γεύσεις… θέλεις αυτός
ο δυνατός στίχος του Νίκου Γκάτσου «Ανατολή, Ανατολή, δική σου είμαστε φυλή». Κι
εκείνη τη μέρα, παρέα με την Ιώ που ήρθε στο νησί μετά από δεκαετίες, ήταν σαν ο
τόπος να μίλησε και σε μένα με μια απροσδιόριστη φωνή από τα παλιά.
Ήδη
από το καράβι αναζητήσαμε το μοναδικό κυπαρίσσι της πλαγιάς. Όντως υπήρχε και
δέσποζε. Κι εκεί δίπλα βρισκόταν και θα το ψάχναμε το σπίτι του παππού και της
γιαγιάς, το σταθερό σημείο αναφοράς της ζωής εκείνα τα παιδικά και εφηβικά καλοκαίρια.
Περπατώντας
στην προκυμαία η Ιώ μας ξεναγούσε. Εδώ ήταν οι ψαρόβαρκες, εκεί το Bahar, το μοναδικό κάποτε καφενείο, πιο
πέρα τα «δίδυμα» σπίτια, το ένα έχοντας υπερβεί τη φθορά του χρόνου, το άλλο
κρυμμένο πίσω από σκαλωσιές αποκατάστασης… Ένα περίεργο τζαμί με οξυκόρυφο
μιναρέ, έμπνευση ενός εναλλακτικού μηχανικού που κατάφερε να επιβάλει την άποψή
του στη συντηρητική μικρή κοινωνία… Ένα υπαίθριο μανάβικο… Η εκκλησία της
Παναγίας κλειστή και η ταμπέλα να αφήνει ένα γλυκόπικρο αίσθημα «Kinaliada Panayia, Rum Ortodoks Kilisesi Vakfi»…
Μια
εφιαλτική ανηφόρα δοκίμασε τις αντοχές μας όταν πιάσαμε το δρόμο για την
Παιδόπολη. Ακόμα θυμάμαι τις ιστορίες που μας έλεγε η Ιώ για τους παππούδες που
ανεβοκατέβαιναν αγόγγυστα φορτωμένοι με ψώνια και μπαγκάζια. Εμείς, παιδιά της
πόλης και των γραφείων, πώς να τα καταφέρουμε χωρίς λαχανιασμένη
υπερπροσπάθεια;
|
|
|
|
Στο
τέλος της διαδρομής μας περίμεναν άλλες συγκινήσεις. Με «ξεναγό» τον Διαμαντή
Κομβόπουλο, καθηγητή στο Ζωγράφειο Λύκειο και διευθυντή της Παιδόπολης,
περιηγηθήκαμε στους κοιτώνες, στην τραπεζαρία, στη βιβλιοθήκη, στα γραφεία,
στους τεράστιους υπόγειους χώρους, στο λιτό δωμάτιο όπου αναπαύεται ο Πατριάρχης
στις συχνές του επισκέψεις.
Μπήκαμε
με σεβασμό στην εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα και εντοπίσαμε το σημείο
όπου λύνεται το μυστήριο του βιβλίου, την κρυψώνα κάτω από την εικόνα του
Άρχοντα Μιχαήλ, στην αριστερή πλευρά του τέμπλου.
Ατενίσαμε
την θάλασσα πιο μακριά και μιλήσαμε για το ημερήσιο πρόγραμμα των παιδιών που
φιλοξενούνται τα καλοκαίρια. Κουράστηκα ακόμα και με τη σκέψη του
ανεβοκατεβάσματος μεταξύ λόφου και παραλίας για τις βουτιές, αλλά τα παιδιά
είναι παιδιά. Δεν κουράζονται ποτέ!
Σε
κάθε βήμα η φίλη μας ξαναζούσε τα παιδικά της καλοκαίρια σ’ αυτόν τον όμορφο
τόπο. Κάθε γωνιά στην κατασκήνωση, κάθε σπίτι, κάθε στροφή δρόμου της θύμιζαν ανθρώπους
και ιστορίες που μαθαίναμε κι εμείς. Άλλοτε γέλιο, άλλοτε συγκίνηση, καμιά φορά
θυμός, εναλλαγές έντονων και φορτισμένων συναισθημάτων.
Όπως
απομακρυνόταν το νησί από τα μάτια μου πίσω από την αρμύρα της θάλασσας του
Μαρμαρά, ξαναέζησα σιωπηλά την ιστορία του «Ρωμανού Δ’ Διογένη και του μυστικού της Πρώτης». Τώρα
πια είχα την εικόνα του τόπου. Όταν την επόμενη μέρα άκουσα την ιστορία του
Συμεωνάκη (έτσι τον αποκαλούσαν) Σινιόσογλου, απέκτησα και την «εικόνα» του
προσώπου και αισθάνθηκα τυχερή. Τυχερή για τη γνώση, τυχερή για το βίωμα,
τυχερή που βρέθηκα στον τόπο που ενέπνευσε την Ιώ να πλέξει πραγματικότητα και
παραμύθι τόσο όμορφα. Και όταν επέστρεψα στην βάση μου, ξαναδιάβασα το βιβλίο.
Η ιστορία παρέμενε ίδια, η δική μου ματιά όμως είχε αλλάξει.
Νταίζη Λεονάρδου, φιλόλογος Ma.Ed.


.jpg)