Άρθρο μου στον "Δρόμο της αριστεράς" (17/10/2026)
Ένα παιδί μετράει τ’
άστρα σήμερα;
«Καλησπέρα
σας. Θα ήθελα τη γνώμη σας για το βιβλίο «Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα» του
Μενέλαου Λουντέμη. Θεωρείτε ότι είναι κατάλληλο ως δώρο για έναν έφηβο 15 ετών,
που τα τελευταία 2-3 χρόνια έχει σταματήσει να διαβάζει; Θα ήθελα να του
κεντρίσω ξανά το ενδιαφέρον για τα βιβλία και να βρει μια ιστορία που θα τον
συναρπάσει. Πιστεύετε ότι είναι καλή επιλογή ή θα προτείνατε κάποιο άλλο
βιβλίο;»
Με αυτό το ερώτημα άνοιξε
μια μεγάλη συζήτηση με πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις – συμβαίνει κι αυτό καμιά
φορά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- στην
ομάδα «Διαβάζοντας» ( https://www.facebook.com/groups/195280233839321/ )
Έδωσα κι εγώ την απάντησή
μου, αλλά έδωσα μεγάλη προσοχή και στα υπόλοιπα που με προβλημάτισαν:
« Για σημερινό έφηβο, και
ειδικά για κάποιον που δε διαβάζει, νομίζω ότι είναι μια πολύ κακή επιλογή,
προσωπικά. Καλώς ή κακώς, και ανεξάρτητα από τη λογοτεχνική του αξία, πρόκειται
για ένα παρωχημένο κείμενο - και πρέπει να είσαι ήδη αναγνώστης (και σίγουρα,
όχι έφηβος) για να απολαύσεις τις αρετές του. Γιατί δεν κοιτάτε κάτι πιο
σύγχρονο, πιο κοντά στα ενδιαφέροντα ενός εφήβου (και ειδικά, του συγκεκριμένου
εφήβου);»
«Είναι ένα βιβλίο που θα
επιδράσει θετικά ένα έφηβο. Αυτό το βιβλίο μαθαίνει σε ένα παιδί την κοινωνική
ανισότητα και το σπουδαιότερο την επιμονή και τον αγώνα . Θα σας πρότεινα όμως
ένα βιβλίο του Ιουλίου Βερν. Προφητικός και εξάπτει την φαντασία στα παιδιά»
«Είναι πάντα καλή επιλογή
αυτό το βιβλίο γιατί γενικά είναι ένα πολύ καλό βιβλίο γι' αυτές τις ηλικίες.
Ωστόσο 15 χρονών αγόρι αν δεν πολυδιαβάζει κιόλας, δεν νομίζω να ενδιαφερθεί να
διαβάσει Λουντέμη δυστυχώς...πάρτε του τα βιβλία του Τόλκιν μήπως το στοιχείο
της φαντασίας και το στήσιμο του universe του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών του δώσει
κίνητρο να το ξεκινήσει»
«Φυσικά και είναι
κατάλληλο. Το διάβασα στα , 13-14 και το ξαναδιάβασα πρόσφατα. Νομίζω είναι ότι
πιο ωραίο έχω διαβάσει μέχρι τώρα. Τρυφερό, ευαίσθητο, νοσταλγικό»
«…θα έλεγα κι εγώ τη
γνώμη μου: πάρτε το "Ένα παιδί..."κι ας μη το διαβάσει τώρα. Ποτέ δεν
ξέρεις πότε θα γίνει το κλικ»
«Προσωπική μου άποψη
είναι πολύ δύσκολο να πετύχετε ένα βιβλίο που θα του κεντρίσει ξανά το
ενδιαφέρον για διάβασμα καθώς κάθε φορά αυτό που επαναφέρει την «όρεξη» μας
είναι κάτι διαφορετικό. Ωστόσο η επιλογή είναι εξαιρετική, καθώς πρόκειται για
υπέροχο βιβλίο»
«Είναι ένα βιβλίο που θα
επιδράσει θετικά ένα έφηβο. Αυτό το βιβλίο μαθαίνει σε ένα παιδί την κοινωνική
ανισότητα και το σπουδαιότερο την επιμονή και τον αγώνα . Θα σας πρότεινα όμως
ένα βιβλίο του Ιουλίου Βερν. Προφητικός και εξάπτει την φαντασία στα παιδιά»
«Όχι. Ένας σημερινός
έφηβος πώς θα αντιληφθεί την πείνα, τη φτώχεια την δυστυχία και τον τρόπο ζωής
της εποχής εκείνης; Προσπαθώ να δώσω εικόνες από τη δική μου ζωή στο χωριό και
δεν μπορούν να το αντιληφθούν»
Διάβαζα και τελικά μάλλον
έδινα δίκιο σε όλους τους σχολιαστές! Και σε αυτούς που λένε πως είναι
ακατάλληλο και σε εκείνους που θεωρούν ότι δεν αγγίζει τους σημερινούς εφήβους.
Θυμάμαι μετά τον εαυτό
μου των 15 ετών που διάβασα για πρώτη φορά το βιβλίο κι αυτή ήταν η αρχή για να
«πέσω με τα μούτρα» στον Λουντέμη. Τα σκληρόδετα βιβλία του «Δωρικού» υπάρχουν
ακόμη στη βιβλιοθήκη μου, όπως κι ο «Μεγάλος Δεκέμβρης» που -ένας θεός ξέρει
πως- βρήκαμε τότε κι αγοράσαμε με τον
πατέρα μου την πρώτη έκδοση του 1945 (Εκδόσεις Μαρή & Κοροντζή, 1945)
Βεβαίως ήταν μετά τη
χούντα -όταν έπεσε ήμουν 14 ετών- και η πολιτικοποίηση έντονη. Τα διαβάσματά
μας ανάλογα. Και τα απαγορευμένα βιβλία έβγαιναν στο φως.
Πάντως νομίζω πως τελικά
υπήρξε μια πολύ σημαντική αλληλεπίδραση: Από την πολιτικοποίηση οδηγηθήκαμε σε
κάποιες επιλογές βιβλίων, όμως η πολιτική και προσωπική μας άποψη
εμπλουτίστηκε, άνθισε με τη λογοτεχνία.
Μετά την «Οδό Αβύσσου»,
δεν μπορούσες να είσαι ο ίδιος. Ούτε μετά τον Χάκκα και τον Τσίρκα. Ούτε μετά
τη Ζορζ Σαρή και την Άλκη Ζέη. Ναι. Τα διαβάζαμε όλα αυτά.
Κι από δίπλα και το
«Κομμουνιστικό Μανιφέστο».
Νομίζω είναι δείγμα πως η
εποχή πηγαίνει προς τα πίσω ολοταχώς, όταν αναρωτιόμαστε και τελικά πιστεύουμε
πως μάλλον ένας έφηβος δεν θα νιώσει, δεν θα αγαπήσει τον Λουντέμη. Και να ήταν
μόνον ο Λουντέμης;
Για να τον διαβάσεις, για
να καρπίσει ο σπόρος, πρέπει να υπάρχει έδαφος. Να έχει προετοιμαστεί, οργωθεί,
να ανοίξουν αυλάκια, να βρουν τροφή τα άνθη της γλώσσας και της λογοτεχνίας.
Εδώ κάνουμε τα πάντα για
να μείνει το έδαφος άγονο.
Με σχολεία εχθρικά στο
βιβλίο, χωρίς βιβλιοθήκες, με απαξίωση των πραγμάτων που δεν «φέρνουν χρήμα».
Με καλλιέργεια της
Τεχνητής Ανοησίας που παρασύρει όλο και περισσότερους.
Και ξαφνικά βλέπω ένα
φως, μόνο που έρχεται από την Κύπρο:
«Οι έφηβοι αποφασίζουν το
μέλλον της ανάγνωσης»
Διαβάζω πως είναι ένα
πρόγραμμα του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού, του Υφυπουργείου Πολιτισμού σε
συνεργασία με τη Διεύθυνση Μέσης Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας,
Αθλητισμού και Νεολαίας, για παιδιά Λυκείου από 15+ χρόνων: «Βασικός σκοπός του προγράμματος είναι η
διαμόρφωση μιας νέας, αυθεντικής σχέσης των νέων με το βιβλίο, μέσα από τη δική
τους φωνή, τη δημιουργικότητα και τη δυναμική της ηλικίας τους, ο
επαναπροσδιορισμός της καλλιέργειας της
φιλαναγνωσίας στην εφηβική ηλικία, ξεπερνώντας τα παραδοσιακά και τυπικά
πλαίσια μάθησης.
…Οι έφηβοι αναλαμβάνουν
πρωτοβουλίες, σχεδιάζουν βιωματικές δράσεις, δημιουργικές δραστηριότητες,
βρίσκουν κώδικες επικοινωνίας για να αναπτύξουν μια αναγνωστική κοινότητα,
δημιουργώντας τη νέα γενιά αναγνωστών.
Οι έφηβοι Πρεσβευτές/Πρέσβειρες/ Teen
Ambassadors θα γίνουν οι αρχιτέκτονες των δικών τους αναγνωστικών κοινοτήτων,
να εντοπίσουν τους καλύτερους τρόπους
για να τραβήξουν το ενδιαφέρον των συνομήλικων τους και να τους φέρουν κοντά
στο βιβλίο. Οι έφηβοι/ες με διαφορετικά υπόβαθρα, ενδιαφέροντα, επικοινωνιακές δεξιότητες και πάθος για την
έκφραση θα σχεδιάσουν το μέλλον της ανάγνωσης…»
Άραγε θα διαλέξει κανείς
Λουντέμη;
Ό,τι κι αν συμβεί ένας
δρόμος θα έχει ανοίξει…
