Διονύσης Χαριτόπουλος: Η αριστερά μόνο ως πατριωτική μπορεί πάλι να μεγαλουργήσει

Συνέντευξη που δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2025 στον "Δρόμο της αριστεράς" 

Διονύσης Χαριτόπουλος, συγγραφέας: Η αριστερά μόνο ως πατριωτική μπορεί πάλι να μεγαλουργήσει

Συνέντευξη στον Κώστα Στοφόρο

«Η αριστερά θα είναι πάντα μια υπόσχεση καλύτερης ζωής που μέλλει να πραγματωθεί»

 

Το νέο βιβλίο του Διονύση Χαριτόπουλου «Ο κόκκινος καθηγητής» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος, «χρονικό» το χαρακτηρίζει ο ίδιος, ξεκινά μέσα στη δίνη του Εμφυλίου και καταφέρνει να μας αγγίξει βαθιά με την αλήθεια του.

Εκεί που τα πρόσωπα είναι αληθινά και οι ήρωες ευάλωτοι και αντιφατικοί. Άνθρωποι πραγματικοί κι όχι καρικατούρες.

Διαβάζοντας μου έρχονταν στο μυαλό οι στίχοι του Λευτέρη Παπαδόπουλου από το τραγούδι του Λοΐζου: Στην πολιτεία βραδιάζει, το χιόνι τις στέγες σκεπάζει/ ένα καμιόνι φορτώνει και κόβει στα δυο τη σιγή/ περιπολία στους δρόμους και κάποια φωνή που διατάζει/ κι εσύ ησυχάζεις, το δάχτυλο βάζεις να δεις την πληγή»…

Η ιστορική γνώση σε συνδυασμό με το βίωμα και η πάντα εξαιρετική γραφή του συγγραφέα μας βοηθούν να δούμε με άλλη ματιά μια εποχή. Το χρονικό αυτό δεν είναι ένα ακόμη βιβλίο. Θα έλεγα πως είναι ένα είδος ντοκουμέντου που αγγίζει την προφορική ιστορία. Ανεξαρτήτως του που τελειώνει η μυθοπλασία κι αρχίζει η πραγματικότητα.

Ο ήρωας γεννιέται το 1947, όπως κι ο συγγραφέας από μια δυναμική μητέρα κι έναν πατέρα που δεν είναι ο πατέρας του. Γεννιέται από ένα πάθος. Πριν γεννηθεί είναι ένας «μπελάς» που μάταια προσπαθούν να ξεφορτωθούν με τις βάρβαρες πρακτικές της εποχής…

Η ζωή του κυλά παράλληλα με αυτή του κόκκινου καθηγητή, του βιολογικού του πατέρα. Ενός ανθρώπου που θα υποστεί τα πάνδεινα καταφέρνοντας να μένει αλύγιστος. Και φυσικά πληρώνει το τίμημα.

Όμως ο έρωτας θα είναι πάντα παρών. Και δεν θα τον σβήσει ο χρόνος.

 

-Υπάρχουν αυτοβιογραφικά στοιχεία στον «Κόκκινο καθηγητή» ή είναι καθαρά προϊόν μυθοπλασίας;

Και για τις άγνωστες φυλές του Αμαζόνιου να γράψεις, δεν γίνεται να μην παρεισφρήσουν προσωπικά σου στοιχεία. Όταν ο Φλομπέρ έλεγε «Η μαντάμ Μποβαρί είναι εγώ», αυτό εννοούσε. Και ο  «Κόκκινος Καθηγητής» είναι καθ’ ολοκληρίαν βιωματικό βιβλίο, καθώς αναφέρεται σε πρόσωπα αγαπημένα και τόπους αναφοράς για μένα, όπως Πειραιά, Μάνη, Άγραφα. Εδώ ισχύει η παλιά, σοφή συμβουλή προς επίδοξους συγγραφείς «Γράψε γι’ αυτά που ξέρεις».

-Γιατί το χαρακτηρίζετε ως «χρονικό»;

Επειδή αποτυπώνει συγκεκριμένα γεγονότα σε συγκεκριμένες χρονολογίες που καθόρισαν όχι μόνο τα πρόσωπα του βιβλίου αλλά ολόκληρη τη χώρα. Για παράδειγμα, στην Κατοχή ο παραδοσιακά βασιλόφρων, γέρος Μανιάτικης, λέει στους επίσης βασιλόφρονες γιούς του: «Να έχουμε αξιοπρέπεια. Αφού οι δικοί μας αγκάλιασαν τους Γερμανούς, εμείς θα πάμε με τους άλλους». Και  περνάνε όλοι στην αριστερά και στην Αντίσταση, μια απόφαση που θα τους αλλάξει τη ζωή. Θα μπορούσα να  χαρακτήριζα το βιβλίο και «αληθινή ιστορία», καθώς δεν υπάρχει τίποτα επινοημένο, ούτε πρόσωπο ούτε συμβάν. Και οι πόλεμοι που αναφέρονται έγιναν και οι εκτελέσεις αριστερών  και οι πράξεις εκδίκησης και αυτός  ο σκανδαλώδης αλλά μυθικός έρωτας, όχι μόνο υπήρξε, αλλά κράτησε  εξήντα χρόνια, ως τον θάνατο του καθηγητή. 

-Ο Πειραιάς επιστρέφει συνεχώς στα βιβλία σας. Τι είναι αυτό που θεωρείτε ως ουσία της γενέθλιας πόλης σας;

Στον Πειραιά βρίσκεται η ψυχή μου. Όχι στο λουσάτο κέντρο του, αλλά στις συνοικίες των φτωχών και των παραβατικών. Με αυτούς τους ανθρώπους μεγάλωσα και γι’ αυτούς γράφω.  Δεν τους  παρατηρώ απέξω, είμαι μέσα, μαζί τους, ένας απ’ αυτούς. Δεν υπάρχει τίποτα να προσπαθήσω να καταλάβω, το ξέρω ήδη. Απλώς προσπαθώ να τους συστήσω στον αναγνώστη που δεν έχει ανάλογες παραστάσεις.

-Ο σημερινός Πειραιάς τι κρατάει από το χθες και τι έχει αφήσει πίσω του;

Ο Πειραιάς έχει  άλλη αύρα από την Αθήνα. Και μόνο ότι όλοι οι δρόμοι του οδηγούν στη θάλασσα σου ανοίγει άλλους ορίζοντες, έχεις ανάσα ελευθερίας κι έναν πηγαίο κοσμοπολιτισμό, όλος ο κόσμος είναι δικός σου. Παράλληλα ο Πειραιάς διατηρεί ακόμη το ανθρώπινο μέτρο, υπάρχουν γειτονιές,  παρέες, στέκια, μακροχρόνιες φιλίες απ’ το σχολείο, τη δουλειά,  τη γειτονιά. Οι άνθρωποι λίγο ως πολύ γνωρίζονται  μεταξύ τους, όπου κι αν πας, οι άλλοι ξέρουν ποιος είσαι. Αυτό που έχει αισθητά υποχωρήσει, από τον παλιό σκοτεινό Πειραιά, καθώς άλλαξαν οι συνθήκες και το βιοτικό επίπεδο κάπως καλυτέρευσε, είναι η βία, η οποία στην εποχή μου  ήταν διάχυτη κι έκανε την πόλη επικίνδυνη.

-Η αριστερά του «κόκκινου καθηγητή» τι έχει απογίνει;

Αυτή ήταν η λεγόμενη αριστερά  «της θυσίας». Τότε η αριστερά μετρούσε ήρωες, τώρα μετράει «δικαιωματιστές». Επειδη σήμερα έχουμε τη στρεβλή αριστερά του «δικαιωματισμού». Η αριστερά τείνει να  ξεχνάει τη χαώδη απόσταση μεταξύ πλούτου και φτώχειας που είναι η κύρια αποστολή της και αναλώνεται σε «δικαιωματισμούς», και αλλότριες ατζέντες και νεοφιλελέ κορδελάκια. Έτσι όμως χωρίζει καταστροφικά τους ανθρώπους, σε ποικίλες κατηγοριοποιήσεις, μόνο  αρτιμελείς και ανάπηρους δεν έχουν φέρει ακόμη  σε αντιπαράθεση. Ουδείς αμφισβητεί τα δικαιώματα των ευάλωτων ομάδων, αλλά  η καταστατική διακήρυξη της αριστεράς για «Κοινωνική δικαιοσύνη» είναι υπεραρκετή και  καλύπτει κάθε περίπτωση.  Ακόμη και η υφιστάμενη νομολογία είναι αρκετή, αρκεί να εφαρμόζεται, δεν χρειάζεται ειδικός νόμος για να σε αποτρέψει να σκοτώσεις τη γυναίκα σου. Βέβαια, ουδείς μπορεί να διαγράψει την αριστερά επειδή τα τελευταία χρόνια έτυχε να την εκπροσωπούν εκλογικά κάποιοι ελαφρείς που παραπαίουν στην παραζάλη που οι ίδιοι δημιούργησαν. Η αριστερά θα είναι πάντα μια υπόσχεση καλύτερης ζωής που μέλλει να πραγματωθεί.

Πώς βλέπετε το μέλλον της αριστεράς στην Ελλάδα;

Μόνο ως πατριωτική αριστερά μπορεί πάλι να μεγαλουργήσει. Η Ιστορία έχει πλέον καταρρίψει ανεδαφικά τσιτάτα  και αριστερίστικες παρόλες, αυτό που δεν έχει πατρίδα είναι το κεφάλαιο, οι προλετάριοι έχουν και είναι η μόνη τους καταφυγή σ’ έναν άξενο και χαοτικό κόσμο. Άλλωστε το ΚΚΕ και η μη κομουνιστική αριστερά, επιβιώνουν ακόμη στην Ελλάδα διασωληνωμένοι στο πατριωτικό έπος του ΕΑΜ, παρά τα τραγικά λάθη του. Είναι ολοφάνερο πως μόνο μια αριστερά με αξιόπιστο πατριωτικό και κοινωνικό πρόσημο, μπορεί να εμπνεύσει, να συγκινήσει και να συνεγείρει τις ευρύτερες λαϊκές μάζες.