Σε αυτό το ίδιο στρατόπεδο στο Παρθένι της Λέρου, υπηρέτησα τη στρατιωτική μου θητεία. 16 μήνες στους ίδιους θαλάμους...
Ένιωθα πάντα ένα δέος όταν σκεφτόμουν ποιοι βρίσκονταν εκεί. Παρ' ότι έχω γράψει δυο βιβλία για Λερό κι έχω μελετήσει αρκετά, αγνοούσα την ύπαρξη αυτού του ντοκουμέντου...
Μεγάλη η συγκίνηση, αλλά παράλληλα κι άλλα συναισθήματα καθώς αυτές τις μέρες οι ιθύνοντες του νησιού δέχτηκαν "μετά Βαΐων και κλάδων" τον πρωθυπουργό μια κυβέρνησης που έχει γυρίσει για τα καλά την πλα΄τη στο νησί.
Αντί να φερθούν ως εκπρόσωποι του τόπου βυθίστηκαν στη κολακεία...
Απουσιάζει η αιδώς...
Δεκαέξι τραγούδια που ηχογραφήθηκαν την περίοδο της Χούντας στο στρατόπεδο Παρθένι της Λέρου κυκλοφορούν σε CD
Από την Αλεξάνδρα Χριστακάκη στην Αυγή της Κυριακής
Κυκλοφόρησε ένα CD -μπορείτε να το βρείτε στο βιβλιοπωλείο Θεμέλιο στην Αθήνα - με επανέκδοση 16 τραγουδιών που η πρώτη «παράνομη ηχογράφησή» τους έγινε την περίοδο της Χούντας στο στρατόπεδο Παρθένι της Λέρου με δημιουργούς τους πολιτικούς κρατούμενους και εξόριστους Χρήστο Λουρετζή και Νίκο Δαμίγο, ενώ η πρώτη τους εκτέλεση πραγματοποιήθηκε στο Λακκί της Λέρου.
Τα τραγούδια μιλούν για την καθημερινότητα των εξόριστων, τις συνθήκες άφιξης και διαβίωσης στα στρατόπεδα, αλλά και τους καημούς τους. Τότε τα τραγούδια αυτά εμψύχωναν και ενθάρρυναν τους αγωνιστές να αντέξουν τις δοκιμασίες που επέβαλε η Χούντα, σήμερα είναι εργαλείο ιστορικής μνήμης. Ο Θεσσαλονικιός συνεξόριστός τους Κυριάκος Υψηλάντης -ο μόνος εν ζωή από τους δημιουργούς- φρόντισε για τη διάσωσή τους και με την συνδρομή του ΣΦΕΑ έγινε νέα ενορχήστρωση από τον Νικόλα Καραγκούνη, τον Δημήτρη Μυστακίδη και τον Γιάννη Μαυρίδη, και το πολύτιμο αυτό ιστορικό υλικό ζωντανεύει με τις φωνές πολλών γνωστών τραγουδιστών που συμμετείχαν αφιλοκερδώς στην επανέκδοση του δίσκου: Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Βούλα Σαββίδη, Βασίλης Λέκκας, Καίτη Κουλιά, Σοφία Παπάζογλου, Δημήτρης Μυστακίδης, Γ. Μπαγιώκης, Γ. Λίζος Χ. Μαστέλος, Ν. Χασάπης, Έλενα Βασιλειάδη, Φ. Θεοδωρίδης, Θανάσης Λαδάς, Π. Κούλελης, Ν. Καραγκούνης. Όλοι οι μουσικοί και οι συντελεστές της ηχογράφησης του δίσκου συμμετείχαν επίσης αφιλοκερδώς.
Σε μαγνητόφωνο που κρατούσε ο Φλωράκης
Την περίοδο 1966-1971 οι εξόριστοι πολιτικοί κρατούμενοι έγραψαν και μελοποίησαν 16 τραγούδια, τα οποία ηχογραφήθηκαν αρχές του 1971 στο στρατόπεδο Παρθένι της Λέρου. Η ηχογράφηση των 13 τραγουδιών έγινε σε μια σκηνή και σε φορητό μαγνητόφωνο που είχε μπει παράνομα στο στρατόπεδο και το κρατούσε ο Χαρίλαος Φλωράκης. Με χίλιες προφυλάξεις και κινδύνους παραχωρήθηκε το κασετόφωνο αυτό και έγινε η ηχογράφηση χάρη στην επιμονή του Νίκου Δαμίγου να διασωθούν τα τραγούδια της εξορίας που δημιουργήθηκαν στους τόπους εξορίας. Στο CD υπάρχει υπάρχει και το ηχητικό ντοκουμέντο όπου ακούγονται οι φωνές του Μήτσου Στολίδη που μετέφερε το μαγνητόφωνο στη σκηνή του Κυριάκου Υψηλάντη για ηχογράφηση, του Νίκου Δαμίγου και του Χρήστου Λουρετζή που προλογίζουν το κάθε τραγούδι. Οι παύσεις που έχουν καταγραφεί οφείλονται στους συνωμοτικούς κανόνες γιατί, όταν κατά την ηχογράφηση περνούσε ο χωροφύλακας έξω από τη σκηνή, δεν έπρεπε να προδοθεί η παράνομη ενέργεια.
Τραγούδι για τον Χαλκίδη
Ο Πειραιώτης εξόριστος Νίγος Δαμίγος ήταν ο στιχουργός των περισσότερων τραγουδιών. Σε ηλικία 30 ετών το 1947 καταδικάστηκε σε θάνατο για την πολιτική του δράση καθώς συμμετείχε στο ΕΑΜ, ενώ το 1958 η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια και μεταφερόταν από φυλακή σε φυλακή. Το 1967 τον συλλαμβάνει η Χούντα και τον εκτοπίζει στη Γυάρο και στη Λέρο. Ο συνθέτης Χρήστος Λουρετζής, καλός κιθαρίστας, ήταν στις φυλακές για 16 ολόκληρα χρόνια γιατί ήταν αριστερός. Το 1967 συνελήφθη και πάλι εξορίστηκε αρχικά στη Γυάρο και μετά στη Λέρο, απ’ όπου αποφυλακίστηκε το 1971. Ο Κυριάκος Υψηλάντης, στέλεχος της Νεολαίας Λαμπράκη, φοιτητής του Φυσικού Τμήματος του ΑΠΘ, συνελήφθη το 1967, φυλακίστηκε στο Επταπύργιο, εκτοπίστηκε στη Γυάρο, μεταφέρθηκε στη Λέρο, στον Ωρωπό, ξανά στη Γυάρο και τη Λέρο και τέλος στα Κύθηρα, απ’ όπου απολύθηκε το 1971. Όμως συλλαμβάνεται ξανά τον Φεβρουάριο του 1974 για διακίνηση του παράνομου Ριζοσπάστη και οδηγείται στις φυλακές στα Διαβατά. Μελοποίησε ο ίδιος ένα τραγούδι του δίσκου που ήταν αφιερωμένο στη δολοφονία του φίλου του Γιάννη Χαλκίδη, τον οποίο σκότωσαν σε ηλικία 27 χρόνων, το 1967, οι ασφαλίτες στη Θεσσαλονίκη γιατί ήταν στη Νεολαία Λαμπράκη.
Ιστορικό ντοκουμέντο
Το CD έχει πολύτιμες πληροφορίες για τη ζωή αυτών των εξόριστων, τις οποίες ο Κυριάκος Υψηλάντης φρόντισε να μας μεταφέρει γιατί αποτελούν ντοκουμέντα. Στην πρώτη σελίδα υπάρχει το χειρόγραφο γράμμα του Νίκου Δαμίγου προς τον Κυριάκο Υψηλάντη στα τέλη της δεκαετίας του ’80, που του στέλνει έναν δίσκο με 4 τραγούδια του Λουρετζή και μια κασέτα με τα τραγούδια που «χτύπησαν» στη σκηνή παράνομα στο Παρθένι. Να τι λέει το γράμμα: «Σου στέλνω τα τραγούδια να τα τραγουδάς και να θυμάσαι εκείνη την περίοδο της ζωής μας με τις σκοτούρες μας, τις λύπες μας, τις χαρές και τις πλάκες μας όταν βγαίναμε στο παλκοσένικο της εξορίας με μαέστρο τον Λουρετζή... Αν θυμάσαι τότε εσύ παρά τις δικές μου παρακλήσεις, δεν δέχτηκες να ’ρθεις να μας βοηθήσεις να τα γράψουμε, εγώ το απέδωσα τότε στον Μπετσιμέα... Πάντως πρέπει να σου πω ότι για χάρη δική μου ο Χαρίλαος έδωσε εντολή και μας παραχώρησαν το κασετόφωνο, μια πολύ δύσκολη ενέργεια αν σκεφτείς εκείνη την εποχή. Με αγάπη και δίχως να σε ξεχνώ...». Αυτά τα λόγια, αυτό το γράμμα ήταν η αρχή και μετά από δεκαετίες με πρωτοβουλία του Κυριάκου Υψηλάντη τα τραγούδια αυτά εκτελέστηκαν από νέους δημιουργούς, έγινε νέα ενορχήστρωση και έτσι μαθαίνουμε για το πώς άντεχαν οι εξόριστοι τη στέρηση της ελευθερίας.
Όταν οι Αρχές ασφαλείας επέτρεπαν τη χρήση μουσικών οργάνων και δεν τους τα στερούσαν για εκδίκηση και σωφρονισμό, οι πολιτικοί κρατούμενοι συγκεντρώνονταν σε έναν χώρο όπου κατασκεύασαν παλκοσένικο και τραγουδούσαν τον πόνο τους και τα όνειρά τους. Τραγούδια για το φόρτωμα και ξεφόρτωμα από τα αρματαγωγά στα ξερονήσια, τα αγκαθωτά συρματοπλέγματα, τις σκοπιές, τη σφυρίχτρα του χωροφύλακα για επιστροφή στη σκηνή, την κατασκευή μενταγιόν από τα βράχια, τη νοσταλγία για τον έρωτα, τον Πειραιά, την καρτερική προσμονή της απόλυσης και της απελευθέρωσης. Και η Τέχνη είναι σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο για τα πέτρινα χρόνια της εξορίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου