![]() |
Στη μνήμη των 324 Ελλήνων Εβραίων της Άρτας
που εξοντώθηκαν στα ναζιστικά Στρατόπεδα Συγκέντρωσης.
Δήμος Αρταίων -Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο |
Γύρισα χθες βράδυ από το 5ο Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας της Άρτας όπου παρουσιάσαμε το βιβλίο μου "Έγκλημα στο Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας -Περιπέτεια στην Άρτα" (εκδόσεις Κέδρος)
Και να πως τα φέρνει η ζωή καμιά φορά. Για πρώτη φορά έμεινα στο ξενοδοχείο "Κρόνος" και ξαφνικά συνειδητοποίησα πως εκεί που σήμερα βρίσκεται το ξενοδοχείο κάποτε υπήρχε ένας κινηματογράφος, ο "Ορφέας"
Μέσα στο βιβλίο έχω έναν περίπατο μυστηρίου κι έχω περιλάβει αυτό το τοπόσημο καθώς συνδέεται με μια μαύρη σελίδα της ιστορίας:
Ξημερώνοντας η 25η
Μαρτίου του 1944, ημέρα Σάββατο -που είναι ιερή για τους Εβραίους- στις 4 το
πρωί, εισβάλλουν οι ναζί στα σπίτια. 352 Εβραίοι συλλαμβάνονται και κλείνονται στον τότε κινηματογράφο Ορφέα,
εκεί που είναι σήμερα το ξενοδοχείο «Κρόνος». Τη Κυριακή αρχίζει το ταξίδι προς
τον θάνατο, με στάση στο Αγρίνιο, στη Πάτρα και τέλος στην Αθήνα, απ’ όπου
φορτώνονται σε τρένα για το Μπίρκεναου. Μόλις 24 επέζησαν από τα στρατόπεδα
εξόντωσης…
Άλλοι 34 είχαν κρυφτεί
σε χωριά πριν από την ομαδική σύλληψη.
Καταλαβαίνετε πόσο παράξενο και ανατριχιαστικό είναι αυτό...
Αντί για άλλα σχόλια, ένα απόσπασμα από το βιβλίο:
"...Περπατούσαν στην οδό
Πριοβόλου, πέρασαν την ψαραγορά κι ανηφόρισαν προς το σχολείο και τον Πύργο του
Ρολογιού.
-Βλέπεις; Είπε η Ρεβέκκα.
Ο δρόμος λέγεται Ισαάκ Μιζάν. Τον είχα γνωρίσει!
-Αλήθεια;
-Ναι. Είχε έρθει σε μια
εκδήλωση στη Καστοριά. Ήταν ο τελευταίος Αρτινός από αυτούς που επέζησαν από το
Άουσβιτς. Ήταν πολύ μεγάλος όταν πέθανε πριν από μερικά χρόνια. Η μητέρα μου
είπε πως ήταν εδώ και στα εγκαίνια του μνημείου. Είχαμε και μια πολύ μακρινή
συγγένεια. Τον φώναζαν Τζάκο.
Ανέβηκαν τα σκαλιά που
οδηγούσαν στο μνημείο και διάβασαν:
«Στη μνήμη των 324
Ελλήνων Εβραίων της Άρτας που εξοντώθηκαν στα ναζιστικά Στρατόπεδα
Συγκέντρωσης.
Δήμος Αρταίων -Κεντρικό
Ισραηλιτικό Συμβούλιο»
-Εδώ ήταν η πιο παλιά
Συναγωγή της Άρτας, η «Γκρέκα». Καταστράφηκε από βομβαρδισμούς στον πόλεμο… Πριν
έρθω εδώ το έψαξα λίγο. Με βοήθησαν κι η Αντιγόνη με τη Κατερίνα. Αν σε
ενδιαφέρει και για τον περίπατο που θα κάνετε να, διάβασε εδώ. Λέει για ένα
σπίτι που τώρα βρίσκεται πάνω από ένα κοσμηματοπωλείο στην οδό Σκουφά:
«…Σ’ αυτό το σπίτι ζούσε
η οικογένεια του Ιωσήφ και της Αννέτας Μιζάν. Οι Γερμανοί χτύπησαν την πόρτα
τους την 24η Μαρτίου 1944 κι εκείνοι ανυποψίαστοι άνοιξαν, νομίζοντας πως
έμαθαν για τον λοχαγό Σταμούλη, τον οποίο έκρυβαν και ήρθαν να τον συλλάβουν.
Τελικά, ο λοχαγός παρέμεινε στην κρυψώνα του και τη «γλίτωσε». Εκείνοι
συνελήφθησαν για να οδηγηθούν στον κινηματογράφο Ορφέα στην Πλατεία Κιλκίς κι
από εκεί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Άουσβιτς. Από όλη την οικογένεια
κατάφεραν να επιστρέψουν μόνο δύο μέλη της, ο Ισαάκ και η Ελβίρα. Μεταπολεμικά
γεννήθηκαν στο σπίτι αυτό δύο παιδιά, η Άννα Μιζάν το 1951 και ο Ιωσήφ Μιζάν το
1955. Αυτός ήταν και το τελευταίο εβραιόπουλο, που γεννήθηκε στην Άρτα. Το
τρίτο παιδί της οικογένειας ο Μπένης, ο οποίος διατηρεί δεσμούς με την Άρτα,
γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου βρέθηκε η οικογένεια στη συνέχεια, καθώς στην Άρτα
δεν υπήρχε πια εβραϊκή κοινότητα και δεν μπορούσαν να έχουν θρησκευτική ζωή»***
Είναι από τη «Δημοκρατική
Φωνή», μια εφημερίδα της Άρτας. Υπάρχει και μια ταινία που γύρισαν τα παιδιά από το Μουσικό Σχολείο
και βασίστηκε στη βιογραφία του που έχει γράψει, όπως διάβασα, ένας Δημήτρης
Βλαχοπάνος: «Ισαάκ Μιζάν, αριθμός βραχίονα 182641». Τη ταινία τη λένε «Ταξίδι στη μεγάλη νύχτα»****.
Σου στέλνω το λινκ στο μέσεντζερ https://www.youtube.com/watch?v=4QOVKndEdc0
Τα κορίτσια πήραν σιωπηλά
τον δρόμο της επιστροφής. Τα δρομάκια της Άρτας τις γέμιζαν θλίψη τώρα, καθώς
σκεφτόντουσαν πως κάποτε εδώ ζούσαν εκατοντάδες Εβραίοι που τους ξερίζωσαν
βάναυσα από τον τόπο τους και τους έστειλαν στον θάνατο με τρόπο που δεν μπορούσε
να φανταστεί κανείς.
Το ίδιο βράδυ η Ζωή θα
έβλεπε το βίντεο στο κινητό της και δεν μπορούσε να σταματήσει να κλαίει. Σηκώθηκε
από το κρεβάτι και πήγε στο σαλόνι που κάθονταν ακόμη οι υπόλοιποι. Έπεσε στην
αγκαλιά της Ρεβέκκας, χωρίς να πει κουβέντα και χάιδευε τα κόκκινα μαλλιά της
σαν αυτά που είχε το κοριτσάκι της ταινίας….
Ο Κάστορας ήρθε κοντά τους κι ακούμπησε τρυφερά το μουσούδι του στα γόνατα της Ρεβέκκας κοιτάζοντας τη Ζωή στα μάτια. Έμοιαζε έτοιμος να μιλήσει...."




Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου